السيد محمد باقر الحكيم ( مترجم : فشاركى )
5
علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى )
به مجلهء « رسالة الاسلام » كه مشغول چاپ تدريجى آن دروس بود ، راه پيدا نكرد . همچنين ، به هنگام چاپ دروس در مجلّه ، مؤلّف نتوانست نمونههاى چاپى را پيش از انتشار بخواند ، و در نتيجه اين چاپ اوّل ، در عمل ، با وجود مفيد بودن آن و قابل تقدير بودن كار سازى و همّت مجلّه ، پر از اشتباه از كار در آمد ، و گاه جا افتادههايى نيز داشت ، ديگر چه رسد به جنبههاى فنّى ديگر . آنگاه ، مجمع علمى اسلامى ، به سرپرستى حضرت علّامه سيّد مرتضى عسگرى ، مؤسّس و رئيس سابق دانشكدهء اصول دين ، بار ديگر نسبت به چاپ آن مجموعهء دروس در قالب يك كتاب ، اقدام كرد . براى اين منظور ، همان اوراق و صفحات مجلّهء ياد شده مورد استنتاج و عكسبردارى قرار گرفت ، و تنها در دو جهت ، در آن چاپ نخستين تغييراتى اعمال گرديد : يكى اين كه ، برخى موضوعات در راستاى هماهنگى بيشتر با برنامهء درسى ، مقدّم و مؤخّر گرديد تا يكى از اهداف مؤسّسه كه تدوين و نشر كتابهاى درسى براى حوزههاى علميّه و مدارس دينى بود ، حاصل گردد . ديگر آن كه ، در پايان كتاب ، فهرستهاى سودمندى براى آيات و احاديث و اعلام و جايها و ملل و نحل و كتب و مانند آن افزوده شد . در اين چاپ دوم نيز ، از آن روى كه سروران ارجمندمان در مجمع علمى اسلامى ، هدفشان ارائه خدمات رايگان به انگيزهء تحصيل خشنودى خداوند بود - كه خود يك هدف مشترك و همگانى است ، بويژه كه در اين دروس نيز به گونهاى سهيم بودند - بدون مراجعه به مؤلّف ، به چاپ و نشر آن دست زدند . شايد هم به خاطر مراعات آن شرايط استثنايى بود كه مؤلّف در آن به سر مىبرد ، و در آن شرايط ، مطالعه يا تجديد نظر در كتاب براى وى ميسّر نمىنمود . در نتيجه ، « چاپ دوم » نيز مفيد و كار آمد از كار در آمد ، امّا ، البته ناقص . اخيرا ، مدّتى بود كه بعضى از برادران عزيزمان ، از جمله برادران فعّال و مسؤول در مجمع الفكر الاسلامى ، چاپ كتاب را براى بار ديگر ، از مؤلّف تقاضا مىكردند ، مؤلّف نيز از آنان درخواست مىكرد كه اين مهم را به تأخير بيندازند تا فرصتى دست دهد ، و دروس موجود مورد تجديد نظر قرار گيرند . ناگفته نماند كه مؤلّف يادداشتهاى قبلى را به موجب